جاهلیت اول و معاصر

۱۰ بهمن ۱۳۹۸

تبرج

منظور از غریزه «خودنمایی» و «تبرّج»، جلوه­گری و دلبری کردن برای تصاحب قلب دیگری است.[۱] تبرج از ریشه برج، به معنای نمایان کردن چیزی است که باید پنهان باشد[۲] و چون ساختمان­های بلند و بروج فلکی نیز به چشم بیننده آشکار و ظاهر هستند، آن­ها را بروج و برج می­گویند.[۳]

جاهلیت اول

خداوند متعال می­فرماید: «وَ قَرْنَ فىِ بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبرََّجْنَ تَبرَُّجَ الْجَهِلِيَّةِ الْأُولىَ‏  وَ أَقِمْنَ الصَّلَوةَ وَ ءَاتِينَ الزَّكَوةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ  إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا»؛[۴]

«و در خانه‏هاى خود بمانيد، و همچون دوران جاهليّت نخستين (در ميان مردم) ظاهر نشويد، و نماز را برپا داريد، و زكات را بپردازيد، و خدا و رسولش را اطاعت كنيد. خداوند فقط مى‏خواهد پليدى و گناه را از شما اهل بيت دور كند و كاملًا شما را پاك سازد.»

منظور از «جاهليّت اولى» همان جاهليتى است كه مقارن عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بوده، و به­طورى كه در تواريخ آمده، در آن موقع زنان حجاب درستى نداشتند و دنباله روسرى‏هاى خود را به پشت سر مى‏انداختند، به طورى كه گلو و قسمتى از سينه و گردن­بند و گوشواره‏هاى آن­ها نمايان بود[۵] و اينكه بعضى گفته‏اند، مراد از آن دوران هشتصدساله ما بين آدم و نوح است و يا گفته‏اند: زمان داوود و سليمان است و يا گفتار آنان كه گفته‏اند زمان ولادت ابراهيم است و يا گفتار آنان كه گفته‏اند، زمان فترت بين عيسى و محمد (ص) است، اقوالى است بدون دليل.[۶]

اين تعبير نشان مى‏دهد كه جاهليت ديگرى همچون جاهليت عرب در پيش است كه ما امروز در عصر خود آثار اين پيش­گويى قرآن در دنياى متمدن مادى را مى‏بينيم، ولى مفسران پيشين نظر به اين­كه چنين امرى را پيش بينى نمى‏كردند، براى تفسير اين كلمه به زحمت افتاده بودند لذا” جاهليت اولى” را به فاصله ميان آدم و نوح، و يا فاصله ميان عصر داوود و سليمان كه زنان با پيراهن­هاى بدن‏نما بيرون مى‏آمدند، تفسير كرده‏اند تا جاهليت قبل از اسلام را” جاهليت ثانيه” بدانند![۷]

جاهلیت معاصر

همان­گونه كه اشاره شد جمعى از مفسران در تفسير” الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى‏” در آيات مورد بحث گرفتار شك و ترديد شدند، گويى نتوانستند باور كنند كه بعد از ظهور اسلام، نوعى ديگر از جاهليت در جهان پا به عرصه وجود خواهد گذاشت كه جاهليت عرب قبل از اسلام در مقابل آن موضوع كم­اهميتى خواهد بود، ولى امروز اين امر براى ما كه شاهد مظاهر جاهليت وحشتناك قرن بيستم هستيم، كاملا حل شده است و بايد آن را به حساب يكى از پيشگويي­هاى اعجازآميز قرآن مجيد گذارد. اگر عرب در عصر جاهليت اولى، جنگ و غارتگرى داشت و فى المثل چندين بار، بازار عكاظ صحنه خونريزي­هاى احمقانه گرديد كه چند تن كشته شدند، در جاهليت عصر ما جنگ­هاى جهانى رخ مى‏دهد كه گاه بيست میليون نفر در آن قربانى و بيش از آن مجروح و ناقص الخلقه مى‏شوند! اگر در جاهليت عرب زنان،” تبرج به زينت” مى‏كردند و روسرى‏هاى خود را كنار مى‏زدند، به گونه‏اى كه مقدارى از سينه و گلو و گردنبند و گوشواره آنها نمايان مى‏گشت، در عصر ما كلوپ­هايى تشكيل مى‏شود، به نام كلوپ برهنگان -كه نمونه آن در انگلستان معروف است- و با نهايت معذرت، افراد در آن برهنه مادرزاد مى‏شوند. رسوايي­هاى پلاژهاى كنار دريا و استخرها و حتى معابر عمومى نگفتنى است. اگر در جاهليت عرب،” زنان آلوده ذوات الاعلام” بودند كه پرچم بر در خانه خود مى‏زدند تا افراد را به سوى خود دعوت كنند!، در جاهليت قرن ما افرادى هستند كه در روزنامه‏هاى مخصوص، مطالبى را در اين زمينه مطرح مى‏كنند كه قلم از ذكر آن جدا شرم دارد، و جاهليت عرب بر آن صد شرف دارد. خلاصه چه گویيم از وضع مفاسدى كه در تمدن مادى ماشينى منهاى ايمان عصر ما وجود دارد كه ناگفتنش بهتر است، و نبايد اين تفسير را با آن آلوده كرد. آنچه گفتيم، فقط مشتى از خروار براى نشان دادن زندگى كسانى بود كه از خدا فاصله مى‏گيرند و با داشتن هزاران دانشگاه و مراكز علمى و دانشمندان معروف، در منجلاب فساد غوطه‏ور می­شوند، و حتى گاهى همين مراكز علمى و دانشمندانشان در اختيار همان فجايع و مفاسد قرار مى‏گيرد.[۸]

[۱]. جمعی از پژوهشگران، خلاصه مقالات دومین همایش کشوری عفاف و حجاب (یاسوج ۱۳۸۹)، ص ۸۰٫

[۲]. احمد طاهری­­نیا، حضور زن در عرصه­های اجتماعی ـ اقتصادی از نگاه آیات و روایات، ص ۱۱۷ و ۱۱۸٫

[۳]. ناهید طیبی، عطر عفاف، ص ۳۲٫

[۴]. سوره احزاب، آیه۳۳٫

[۵]. احمدعلی بابایی، برگزيده تفسير نمونه، ج‏۳، ص۶۰۸٫

[۶]. سيد محمد باقر موسوى همدانى، ترجمه تفسیر الميزان، ج‏۱۶، ص۴۶۲٫

[۷]. ناصر مکارم شیرازی، تفسير نمونه، ج‏۱۷، ص۲۹۱٫

[۸]. همان، ج‏۱۷، ص۳۰۵ و ۳۰۶٫

دیدگاهتان را بنویسید