ناهمخوانی توسعه مصرف گرایی با فرهنگ اسلام

۱۰ شهریور ۱۳۹۸

امروزه جوامع غربی، همان­گونه که رشد صنعتی و تکنولوژی خود را به جهانیان دیکته کرده­اند، می­کوشند از همه ابزارهای لازم استفاده کنند تا فرهنگ خود را نیز فرهنگ برتر و غالب جهان نشان دهند.[۱] چنان­که روشن است، فرهنگ عفاف، سادگی و پوشیدگی، حسن تنوع طلبی و حجم مصرف لباس­ها، لوازم آرایش را کاهش می­دهد و لذا این امر به سود صاحبان کارخانه­ های مربوطه نیست،[۲] چون نمی­توانند اجناس خود را به مردمی که فرهنگشان با خواست آن­ها وفق ندارد و مصرفی نیستند، بفروشند. برای این­که هر روز بتوانند بیش از پیش اجناس خود را به آن کشورها صادر کنند، باید فرهنگ مردم آن­ها را مطابق خواست خود عوض کنند. اگر فرصتی مبتنی بر عقاید مذهبی، زهد و پارسایی باشد، بازاری برای آن­ها به وجود نمی­آورد که بتوانند هر روز ابزار و اسباب آرایش جدید، وسایل تزئینی و امثال آن را به آن­ها عرضه کنند، آن­ها هم خریدار باشند، بلکه بر اساس اعتقادات مذهبی و اخلاق ساده­ زیستی از اسراف وتبذیر پرهیز می­کنند و چندین سال از هر وسیله­ای استفاده می­کنند. این­گونه عقاید و احساسات به سود آن­ها نیست، زیرا آن­ها می­خواهند هر چه بیشتر تولیدات خود را به فروش برسانند و بازار خوبی برای کالاهایشان پیدا کنند. برای این منظور هم باید فرهنگ آن مردم را به فرهنگ مصرفی تبدیل کنند.[۳]

به­ واقع دشمن کوشش می­کند که اقتصاد مسلمان­ها را تحت کنترل خود درآورد تا از فعالیت­های اقتصادی، منابع زیرزمینی و معادن آن­ها به نفع خویش بهره­برداری کند. برای این کار الگوی مصرف را متناسب با منافع خود تغییر می­دهد و به وسیله تبلیغات و برنامه­ریزی، روح مصرف­گرایی را در جامعه مسلمانان تقویت می­نماید.[۴]

تحمیل فرهنگ غربی

واضح است که تلاش غرب در گسترش شبکه­های ارتباطی و خبری، به منظور آن است که سلیقه­ ها، معیارها و الگوهای رفتاری و اخلاقی خود را در قالب فیلم­ها، شوهای تلویزیونی و دیگر برنامه­های سرگرم کننده مبتذل، در سراسر کره زمین و به تمام بشریت تحمیل کند و این نیست مگر آن­که در آن، اهداف شیطانی سودجویانه نهفته است در حالی که ترویج فرهنگ سالم، دور از هر گونه دسیسه و با پشتوانه­ای که از حقیقت دارد، با اهداف الهی انجام می­شود. بنابراین ترویج هر فرهنگی یک امر ناپسند تلقی نمی­شود و علت اساسی مخالفت ما با فرهنگ مهاجم غرب، آثار ضد الهی و ضد معنوی آن است که به عنوان یک بار منفی، در آن به وجود آمده است.[۵]

مری ایوانز، استاد مطالعات زنان دانشکده داروینِ دانشگاه کنت می­گوید:

«صنعت­ رسانه­ای، شکلی از رابطه عاشقانه را ارائه می­دهد که مبتنی بر نوعی هویت­یابی است که از طریق شراکت در مصرف، خلق می­شود. در این جاست که دنیای «پشمکی»، آدم­های خودش را خلق می­کند، آدم­هایی که فقط موقعی به شکلی کامل در جامعه پذیرفته می­شوند که بتوانند مصرف­کنندگان کارآمدی باشند.»[۶]

مبارزه با مصرف­گرایی

پاپ ژان پل دوم در دیدار با «پاول جایتز» سفیر جمهوری چک در مراکز کاتولیک گفت، بت­پرستی اقتصاد سرمایه­ داری ناپذیرفتنی است و انسان­ها نباید در پی رسیدن به جاذبه­های مادی باشند؛ زیرا ارزش­های معنوی فراتر از این­گونه مسائل است. رهبر مذهبی کاتولیک­ها در این دیدار همچنین افزود، مردم جهان باید ضمن مبارزه با مصرف­گرایی، سعی کنند، بنده آن نشوند. وی ضمن اشاره به خطر گسترش جنبه­های کاذب آزادی و رفاه اقتصادی در کشورهای مختلف اظهار داشت، حرکت از یک جامعه تحت ستم و ظلم به سوی آزادی بسیار سخت است و اغلب مردم این­گونه جوامع در مسیر خود، تحت تأثیر اشکال مختلف و کاذب آزادی و رفاه اقتصادی قرار می­گیرند.[۷]

[۱]. محمدرضا بنیانی، حسابی مصرف کنیم، ص۴۵٫

[۲]. زهره سادات موسوی، بررسی عوامل تحول پوشش زنان در قرون اخیر، ویژه­نامه سومین جشنواره بین­المللی زنان سرزمین من، ص۱۳٫

[۳]. محمدتقی مصباح یزدی، تهاجم فرهنگی، ص ۷۵ و ۷۶٫

[۴]. همان، ص ۴۲٫

[۵].  همان، ص ۲۴٫

[۶]. مری ایوانز، عشق، بحثی غیرعاشقانه، ترجمه پروین قائمی، ص ۷۸٫

[۷].  اداره همایش­ها و نشست­های علمی معاونت پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، اسلام و غرب، ص ۹۴ و ۹۵٫

دیدگاهتان را بنویسید